Artan Lame publikon FOTOT e projektit në Pogradec por mendjen e ka te bunkeri i Tiranës: Si ta shpëtojmë?

Publikuar tek: kulture-art, më 11:54 11-08-2016 Artan Lame publikon FOTOT e projektit në Pogradec por mendjen e ka te bunkeri i Tiranës: Si ta shpëtojmë?

“Mbijetesa e një bunkeri”, kështu e nis komentin e tij drejtori i ALUIZNI-t Artan Lame ndërsa përmes notash humori thotë se ndjehet budalla. Lame publikon fotot e projektit që po zbatohet në Pogradec ndërsa ngre edhe shqetësimin për bunkerin e Tiranës. “Si i bëhet që të kalojmë një rrugë edhe te Kalaja, që kështu të shpëtojmë edhe Bunkerin e Tiranës”, shkruan Lame.

SHKRIMI I PLOTË I ARTAN LAMES:

Më 4 qershor, shkruajta gjatë për historinë e shpëtimin të bunkerit të L2B në hyrje të Pogradecit. Sot punimet e devijimit të rrugës në atë zonë kanë avancuar dhe dëshiroj të publikoj disa imazhe të projektit që po zbatohet atje.

Do të jetë një prej pikave më të bukura dhe interesante të gjithë atij aksi rrugor (edhe kështu bajagi elegant), ku do ngërthehen bashkë si askund tjetër panorama, liqeni, historia, rruga, monumenti, shëtitorja, plazhi.

Tuneli panoramik që po ndërtohet aty, krijon mundësinë që makinat të mos humbasin peisazhin e liqenit dhe, nga ana tjetër, tuneli gjysëm i hapur, krijon mundësinë që Bunkeri përveçse të shpëtohet, edhe të integrohet me gjithë situatën e atjeshme, duke mos e fshehur nga pamja, siç do të ndodhte nëse do projektohej një tunel tërësisht i mbyllur.

Dua të falenderoj nga zemra mikun tim Afrim Qendro, nëndrejtor i përgj. i ARSH, i cili ka ndjekur personalisht jo vetëm projektimin por, ç’ka është më e rëndësishme, edhe realizimin e tij atje buze Liqerit.

Shënim: I vetmi i munguar i madh në gjithë këtë proces, ka qenë IMK (!!!)

Kujtesë: Një tjetër bunker edhe me më shumë vlerë, gjendet mu në qendër të Tiranës, brenda territorit të Kalasë. Eshtë i kohës së LIB, i vitit 1916, austriak dhe, e vetmja fortifikatë e LIB që ka mbetur ende në të gjithë Shqipërinë (!!!)

Pyetje: Afrim, si i bëhet që të kalojmë një rrugë edhe te Kalaja, që kështu të shpëtojmë edhe Bunkerin e Tiranës? :)

lame1.jpg

lame2.jpg

lame3.jpg

LEXO EDHE: MBIJETESA E NJE BUNKERI (ARTAN LAME 4 qershor 2016)

Kam mbi 40 vjet që kaloj bri këtij bunkeri, mbi 20 vjet që dua ta vizitoj e studioj dhe nja 10 vjet që përpiqem ta shpëtoj dhe ... më në fund.

Arkitektura ushtarake dhe e fortifikimeve të periudhës Luftës I Botërore dhe veçanërisht pastaj ato L. II, janë nga më të rrallat dhe të mbrojturat nëpër fushat e betejave evropiane, për një arësye të thjeshtë: Janë shumë të rralla. Koha e kalave dhe kështjellave kish perënduar me kohë, betejat bëheshin në lëvizje dhe kjo gjë rrallë jepte kohë për fortifikime të qëndrueshme.

SHPETIMI
Bunkeri në hyrje të Pogradecit bën pjesë ndër ato objekte të tilla që, pasi mbijetoi mbi treçerek shekulli, rrezikonte zhdukjen për shkak të zgjerimit të rrugës së re dhe në fakt kështu ishte parashikuar në projekt.
Shume vite të shkuara, bashkë me Artan Shkrelin i kishim propozuar IMK-së që të vendoste nën mbrojtje një seri fortifikatash të L. I B. dhe të L. II B. E dini përgjigjen e tyre: “Nuk kanë vlerë, se janë të ndërtuara nga pushtuesi” !!! Idiokraci integrale.
Pastaj, kur rruga buzë Liqenit filoi të marrë trajtë, dhe ky bunkjer nga projekti hidhej në erë për t’i lënë vend rrugës, u detyruam sërisht të ndërhyjmë, por kësaj rradhe jo tek IMK-ja. Mbaj mend që e kam marrë vetë në telefon të ndjerin Sokol Olldashi, aso kohe Ministër i Punëve Publike, dhe i kërkjova të devijohej projekti. Ma premtoi dhe ... u bë. Shkreli ndërkohë ndoqi devijimin real të projektit në letër, dhe me ç’duket... Shkrel ja dolëm!

SITUATA
Bunkeri është ndërtuar në pikën më të ngushtë të rrugës që që kalon anash liqenit të Pogradecit, rreth 1 km nga hyrja në qytet. Në njërin krah ngrihen shkëmbinj të rrëpirtë rreth 20 m, ndërsa në krahun tjetër është bunkeri, gjysma e të cilit bie brenda në liqen. Praktikisht eshte çelesi i hyrjes në qytet. 
Në krahun tjetër të liqenit, në bregun maqedonas, rrugës për Ohër është një tjeter bunker që, taktikisht shërbente si shoku i këtij tonit dhe të dy kështu mbyllnin çdo mundësi kalimi. Megjithatë do thënë se bunkeri ynë eshtë më i madh, më kompleks si strukturë dhe si pikë strategjike vendosjeje. Praktikisht një makinë që vinte nga gjithë Shqipëria qëndrore dhe veriore, nuk kishte asnjë mundësi tjetër kalimi, po të mos kalonte përmes ngushticës së atij bunkeri.
Nuk jam i qartë për periudhën e ndërtimit të tij, që ka nevojë për kërkime të tjera, por duhet të jetë diku në periudhën e pushtimit gjerman.

PERSHKRIMI
Bunkeri eshte kuadratik, me hyrjen me hark të cekët në krahun nga rruga. Në dy anët e tjera, ai ka frengji që kontrollojnë rrugën. Nga krahu Perëndimor ka dy frëngji dhe nga krahu Lindor një frëngji. Nga ana e katërt, ajo qe sheh nga liqeni, nuk ka asnjë frëngji (e kush do vinte që andej, veç në do vinin vikingët!).
Shpërndarja e frëngjive të bën të mendosh se pritshmëria më e madhe e rrezikut ishte nga ana e rrugës që vinte nga Tirana, pra bunkeri mbronte hyrjen për në qytetin e Pogradecit. Planimetria e brendshme paraqet një korridor gjatësor me nga dy ambjente në të dy krahët. Trashësia e mureve është më e madhe në krahun P., prej nga pritej rreziku kryesor dhe nga janë dy frengji luftimi. Ambjenti i katërt, ai pa frengji, duhej të kishte funksion si dhomë shërbimi, qëndrimi, municionesh, etj. 
Materiali i ndërtimit është beton i derdhur, i rifinuar me dorë, dhe të paktën në sipërfaqe nuk shihen gjurme rrjeti metalik strukturor.
Në të dy krahet e tij, L. dhe P., duken disa shenja predhash të shpërthyera në sipërfaqe të tij, gjë që çon në përfundimin se bunkeri e ka kaluar pagëzimin e zjarrit.
Të gjitha brinjet e jashtme të dukshme të bunkerit, vertikale dhe horizontale (me nje perjashtim), janë të harkuara me reze rreth 1 m, me qëllim për të shmangur goditjet direkte dhe për të nxitur rikoshetën e predhave.
Frengjitë janë tipike të kohës, të ulta rreth 20 cm, gjera jashtë dhe të ngushta 20-40 cm brenda. Nga tipologjia dhe lartësia e tyre nga toka, duket që të kenë qenë frëngji për armë të lehta, pushkë dhe mitraloza, dhe jo për gryka zjarri artilerie.

Nuk kisha metër me vete, ndaj po bashkëlidh një skicë të përafërt, pasi më tej duhet bërë një studim më i plotë.

Po i shkruaj keto rradhë këtu, se në këtë vënd Instituti i Monumenteve ka vdekur me kohë dhe, meqenese nuk ka asnjë revistë shkencore ku mund të shkruash diçka, po i drejtohem FB-së.
Tani mbetet veç që, pas mbarimit të rrugës, bunkerit ti bëhet një restaurim i përgjithshëm dhe kështu t’i mbetet brezit tjetër të shqiptarëve.
A.

Sondazh

Më shumë në këtë kategori: « Dua Lipa s’i përmban dot emocionet pas marrjes së ‘’Çelësit të Tiranës’’ dhe e thotë atë që mendon
Leximi i një libri për disa orë gjatë javës të zgjat jetën me dy vjet »
Article Logic
Execution time: 0.011665105819702
array(1) { ["section"]=> string(109) "artan-lame-publikon-fotot-e-projektit-ne-pogradec-por-mendjen-e-ka-te-bunkeri-i-tiranes-si-ta-shpetojme-49428" }