Fatosi që takova ndër vargje...

Publikuar tek: kulture-art, më 09:38 12-10-2018 Fatosi që takova ndër vargje... Arli Minga

NGA ARLI MINGA

 

Të dy vlonjatë, por nuk u takuam asnjëherë. Fatosin nuk e takova kurrë, por e gjeta dhe ndjeva mes vargjesh. Për çudi poezia e parë të cilin mora guximin ta recitoj ishte një poezi e këtij poeti që është përjetësuar në gërmat dhe letrat shqipe. Nuk do ta harroj kurrë ndjesinë që më përçonin fjalët e vargjet e poezisë "Atdheu" tek e lexoja e dëgjoja veten. Ndoshta ishte pikërisht Fatosi që më bëri të vetdijshëm se sa do ta doja Shqipërinë më vonë.

"...atdheu yt i vogli, i vogli 
ai hyjnori i pavdekshmi si loti..."

(fragment, poezia "Atdheu")

Letërsia ishte ëndrra e poetit që sot la botën, e cila ndoshta e deshi shumë, por nuk diti asnjëherë ta vlerësonte sa duhej. Një jetë që ia fali letërsisë. Një jetë që e gdhëndi në vargje të mrekullueshëm, me finesë, ndjenjë e mprehtësi të një poeti që dinte si të depërtonte thellë në zemrën e mendjen e atij që e lexonte. Fatosi i këndoi jetës se jetën e donte, po aq sa donte dhe letërsinë. Se Fatosi jetën e kishte letërsi  e letërsinë jetë.

"Jeta eshte stacion ndarjesh e takimesh. 
Jemi perhere udhetare 
dhe nder duar, bagazh te pandare, 
nje valixhe te vogel 
perpjekjesh, sulmesh, kujtimesh."

(poezia "Jeta")

Sic do dashuronte jetën, ashtu si dashuronte letërsinë, Fatosi do dashuronte dhe frymëzimin e tij më të madh. Fatosi si gjithë artistët e mëdhenj dashuronte njeriun, deri në detajet më të padukshme të shpirtit. Fatosi dashuronte dashurinë, nuk dashuronte urrejtjen. Dashuronte shoqërinë, nuk dashuronte vetminë. Dashuronte lindjen, nuk dashuronte vdekjen. Dashuronte pranimin, nuk dashuronte refuzimin. Dashuronte praninë, nuk dashuronte lamtumirën.

"...Por sa shpejt dashuria 
U kthyeka ne urrejtje… 
Ti mos me urre…"

(fragment, poezia "Mos më urre")

Poezia e tij është rritur në trajtën e saj të pandryshueshme, e lindur si një nevojë e së brendshmes, për të shprehur atë çfarë ka qenë dhe cfarë do duhej të ishte. Fatosi e lëvroi poezinë si fryma që mbante gjallë përditshmërinë e tij. Si muzika që mbante gjallë të bukurën shpirtërore, si drita që ndriçonte aty ku asgjë nuk depërtonte, aty ku çdo gjë e ligë mund të shpalosej. Por të keqen e lindur të njeriut bashkë me instiktin kafshëror, Fatosi e mbposhti me vargje që mbinin si lulet në shpirt.

"...I sheh ata sy idhnake, tinzare qe na pergjojne? 
Jam mesuar me ta… 
Dhe e di se ne vend te tulipaneve, 
Ata do te mbjellin klloune… 
Jetoj jashte ketij minuti 
Dhe prej andej i shoh zuzaret 
Se si masakrojne endrrat ne gjume… 
Prej lende vetmie jam une…"

(fragment, poezia "Tungjatjeta, vetmia ime")

Ah, sa e vlerësonte Fatosi të bukurën. Sa e vlerësonte dashurinë. Si të vetmin pishtar që mbante ndezur dritën në kullën e tij letrare. Farin e ndjenjave që shkonin e vinin si anijet që mes stuhisë e tufanit, diellit e erës, dallgëve dhe qetësisë, ndjekin dritën e vetme që shohin për të arritur lumturinë e gjithkohshme.

"...Si mbrémjes Jonit, fletézat e ullinjve. 
E mbusha gojé, me eréra té Jonit, 
ndiej népér dhémbé kokrrizat e jodit. 
Shoh se si thyhen mirazhet mes gurésh..."

(fragment, poezia "Caste buzë detit")

 

I donte vajzat e bukura. Ato që shpirtin ia ngrinin peshë, ato që farin e tij të shpirtit e bënin të flakërinte dritë. E donte buzëqeshjen e tyre, pafajsinë, sinqeritetin, gënjeshtrën, kuriozitetin, fjalët e shkujdesura, flokët e shpupuritur, sytë që ndrinin, djallëzinë e lindur, mprehtësinë e farkëtuar e delikatesën dehëse.

"...Kapërcej ty e kapërceva veten, 
dhe përtej vetes kapërceva jetën, 
dhe përtej jetës kapërceva vdekjen, 
I hapa krahët të pushtoj ty vetëm: 
Ti do t’më dashurosh patjetër!..."

(fragment, poezia "Ti do të më dashurosh patjetër")

Dashuritë që u harruan, çastet që u bënë fotografi, fjalët që u bënë poezi, historitë që u bënë romane, njerëzit që bënë jetën. Të gjitha Fatosi i donte e këndonte pa rreshtur, pa u lodhur, me këmbëngulje të paepur. Se jo vetëm çastet e bukura kishin rëndësi, por edhe ato të trishtat, që kujtonin të bukurat. Se në jetë njerëzit kuptojnë se trishtimi është pikënisja e lumturisë, trishtimi është kapitulli i ri i librit të jetës.

"...O zot! Si largohemi keshtu prej vetes. 
Jo hija e panjohur, 
Dora e dhunshme e kohes na shtyn 
Ne kete mjegulle te qullte, te ndohte, 
Krimesh, dritash e baltrash perzjere. 
E s’kthehemi dot te ky cep i perthyer 
I kesaj flete te zverdhur..."

(fragment, poezia "Në bibliotekën tënde")

 

Fatosi ishte i thjeshtë, ishte si të gjithë. I dorëzohej dhe ai ndonjëherë trishtimit, kalonte nëpër faqe të vjetra, gjysmë të harruara. Luftonte dhe Fatosi me veten, luftonte me kujtimet, luftonte me atë, me këtë, me mua dhe me ty, me të gjithë dhe me veten.

"...Akoma s’i kemi shfletuar të gjitha 
fletorkat e tragjedive tona. 
Hedhur aty tek këndi i dhomës..."

(fragment, poezia "Dy mbas mesnate")

Por Fatosi nuk mund të mposhtej. Fatosi do luftonte gjithmonë, nuk do linte gjë në këtë jetë që ta mposhte. Do ta gjente forcën sërish te njeriu, te qenia që ai e donte aq shumë, që e vlerësonte aq shumë. Që i fali poezinë dhe letërsinë. Poezia e kapte për dore, e merrtë me vete, e ngrinte lart, atje lart në qiejt e imagjinatës, në parajsën e shpirtit, në fillin e besimit. ...se Fatosi do luftonte të jetonte, e do jetonte të luftonte... patjetër!

 

"...Duhet te kete ndodhur dikund 
Nje femije do te kete folur 
Fjalen e pare ne jete… 
Patjeter. Patjeter."

(fragment, poezia "Patjetër")

Intelektuali i madh që nuk do të mposhtej kurrë prej kohës, por vetëm nga krijimtaria e tij. Farkëtuesi i poezisë moderne në letrat shqipe.  Lavdërimi më i madh për poezinë e Arapit, është bërë pikërisht nga denigruesit e saj, të cilët e akuzonin se ishte në kundërshtim të hapur me normat e vendosura dhe të imponuara. Poezia e tij i kapërcen dimensionet e Shqipërisë dhe është padyshim e nivelit evropian. E në ditën që u nda nga jeta, të gjithë e kujtuam më në fund, por  Fatosi nuk ka fatin ta shohë sa shumë ne e duam. Fatosi jetoi të shihte vetëm si e harruam... Në të vërtetë Fatos Arapi nuk ka nevojë për asnjë ceremoni groteske dhe për asnjë nderim shtetëror. Duke qenë një nga krijuesit më të talentuar të kohërave moderne, ai ka vendin e tij të parrëzueshëm dot në letërsinë shqipe. Ai është i spikatshëm dhe i qartë, me gjithë ndërlikimet dhe herë-herë metaforat hermetike të tij.

Fatos Arapi nuk është kopertina e letrave shqipe, por është thelbi i tyre. Fatos Arapi nuk është dhomë e një biblioteke, por është themeli që e mban. Fatos Arapi është një nga të paktët qirinj që kishte mbetur ndezur në sallën e braktisur të kulturës shqiptare...e që sot na tha "Lamtumirë!"

"...Lamtumire. 
Kudo qe shkoj 
jam nje copez peizazhi nga vendi im..."

(fragment, poezia "Lamtumirë")

Sondazh

Më shumë në këtë kategori: « PERLË/ Publikohet shënimi i Fatos Arapit: Si e hëngra në besë Nefo Myftiun, ia dhashë tekstin në dorë Vaçes
»
Article Logic
Execution time: 0.019602060317993
array(1) { ["section"]=> string(35) "fatosi-qe-takova-nder-vargje-137538" }