Mësuesi i letërsisë me 31 libra në qarkullim, Mihal Krimçe na dhuron buqetën letrare: Lëkurët e vjetra bien erë...

Publikuar tek: kulture-art, më 15:17 21-11-2017 Mësuesi i letërsisë me 31 libra në qarkullim, Mihal Krimçe na dhuron buqetën letrare: Lëkurët e vjetra bien erë...

Mihal Krimçe, mësuesi nga Fieri i cili dy vjet më parë doli në pension, sjell një buqetë krijimtarie tejet interesante për lexuesin.

Krimçe ka  punuar 46 vjet në arsim, mësues letërsie, i diplomuar në Universitetin e Tiranës, në vitin 1974. Veç detyrës së mësuesit të letërsisë, ka ushtruar edhe për shumë vite atë të drejtorit të shkollës dhe së fundi, 10 vjetët e fundit, specialist i kurrikulës në Drejtorinë Arsimore, të Qarkut të Fierit.

Gjatë jetës së tij, krahas detyrës profesionale, ka bashkëpunuar  me organet shkencore të Akademisë së Shkencave, si me Institutin e Gjuhësisë e të Letërsisë, me Institutin e Kulturës Popullore dhe me periodikët e tyre publiçistiko-shkencorë. Ndërkohë s’ka ndalur edhe krijimtarinë letrare, poetike, shkencore dhe publicistikë pedagogjike. Profesor Krimçe ka botuar dhe ka në qarkullim 31 libra me tematikë të ndryshme letrare, folklore, monografi, pjesë skenike për fëmijë, me dhjetra artikuj e tjera.

Newsbomb.al ka zgjedhur dy “copëza” nga krijimtaria e larmishme e Mihal Krimçes për lexuesit e tij të kulturës.

 LËKURËT E VJETRA BIEN ERË

Alternativat dhe rotacionet janë në themel të mbarë botës. Si të asaj njerëzore, edhe të florës, apo faunës. Se janë kundërshtare. Janë opozitare. Nga njera-tjetra japin e marrin. Plotësojnë. Ndihmojnë. Të përbashkëtën zhvillojnë. Pra, bashkëplotësojnë. Por, nuk armiqësojnë. Pikat negative kundërshtojnë. Ndaj janë plot kundërshti me njeratjetrën. Jo në armiqësi! Janë në oponencë. Për të sfiduar. Për të mundësuar rrrugë të reja. Alternativa planzhvillimoresh. Janë krahë që konkurojnë me ide. Me plane dhe me programe. Jo me tam-tame. E tillë është pikënisur e ngjizur Bota. Është ndërtuar mbi themele të kundërtash. Që të jetë në ballancëpeshë forcash. Nëse rëndon njeri krah, Bota anëson. Nëse rëndon krahu tjetër, Bota andej shkon. Kur kundërkrahët plotënojnë njeri-tjetrin, Bota  veten stabilizon. Kjo është ligjësi ekzicenciale, edhe domosdoshmëri. Pra, ka në qendërsinë e saj unitetin e kundërtive. Kjo është busulla orientuese zhvillimore-progresive. Pa to, s’do të kishte pranverë dhe verë. Nuk do të kishte cikle dhe ciklime. Lindje dhe perëndim. Batica dhe zbatica. Bota do të lindte e plakur. E baltur. E vajtur. E qulltë. Si e tillë, do të vdiste. Pa rotacionin pranverë-verë-vjeshtë-dimër, nuk do të jeshilonin livadhet, fushat e malet. S’do të kishte ditë, as natë.

Do kishte veç errësirë. Dimër të praptë. Thatësirë. Shkretëtirë. Plakje e vdekje. Se nuk do të kishte lindje. Jo, kurrë. Ndaj, edhe gjarpëri ndërron lëkurë. Të përtërihet. Si dita që, kur perëndon, nuk lëngon. Ajo shpreson. Pret ditën që vjen. Mëngjesin që troket. Dhe kështu do të jetë, miqtë tanë. Se, ndryshe, me thonjtë e vjetër, të paprerë, do të nxirrnim sytë tanë. Lëkurët e vjetra, as gjarpëri s’i duron. Se mbajnë erë. Qelben. Prandaj flaken tej e tutje, si dëshmi e së vjetrës, e të shkuarës. Bota çdo njëzetekatërorësh gdhihet. Përtërihet. Ringjallet. Stinohet. Ndërrohet. Herë pas here…

Del dielli, vijnë agimet e rinj. Ditët e reja. Kohët e reja. Pas tyre vrapon rrezja. Rrëkeza. Përroi. Lumi. Kujtdo i del gjumi. Bëhet gati për garë. Deti shton valë. Varka nis e vozit me mall. Me ëndrra. Për brigje të reja. Për kengë të reja. Ndaj lindin fëmijët. Nga ëndërrat. Përmes tyre lindin qytetet. Shtetet. Emblemat. Ngjyrat. Përzihen në këto agime. Zhvillime. Nuk njohin kufizime. Rraca e ngracka. Njeriu ka vetëm një gjak. Të kuq. Ka një Zot. Një Botë.

Ka një Perëndi. Që e mban në gji. Nga andej i del fryma dhe kënga.Të bashkuar në këngën e ditës. Larg rrëmujës e frikës. Drej prikës. Drejt së resë. Të asaj ndryshe. Që e projekton e sotmja. Për të nesërmen. Jo e vjetra, që mbetet pas. Si lëkura e gjarprit, mbetur ndonjë ferre a shkurre që, edhe e tillë, e tharë, tremb çdo udhëtar…Pas së resë rendin të gjithë. Rendin dhe njerëzit. Demokracitë. Se nuk ka “ prit!”. Edhe sekonda që ikën të bën vonë… Prandaj vijnë zgjedhjet. Përzgjedhjet. Vijnë kutitë. Vijnë kundërshtitë. Brohoritë. Jo boritë. Për më mirë. Për më lart. Për më shpejt. Për më shumë. Për jetën. Sigurinë. Lumturinë. Fëminë e pleqërinë. Prandaj, vëlla, shiko para! Dil nga lëkura e vjetër edhe ti. Se ajo mban erë. Lëshon aromë të keqe. Të merr frymën. Të thanë pështymën. Të mbyt. Nuk sheh as nga sytë. Të lodh. Të mpin. Të ngrin. Të izolon në padijen e saj. Në cakun e vetvetes. Ndaj shikojmë nga tjetri. Nga ai që sheh dhe ecën para. Jo nga ai i kështjelluar nën lëkurën e tij. Me të njëjtën katër vjet. Po me atë tetë e më shumë. Që s’e lan as det e as lumë. Se qelbet erë. Nga prapambetja. Nga vetja. Nga thonjtë, që s’i preu kurrë. Për të xhvatur. Për të përgjakur. Për vetëm veten e tij….Vetëm mbretërit dhe faraonët ushqeheshin nga të tjerët, ndaj kohët zgjodhën. I rrëzuan. U harruan. Diktatorët jetojnë me gjakun e paditurisë. Por njerëzit mësuan. I rrëzuan. Se donin ndryshimin. Por jo harrimin. Ndaj bëhen zgjedhjet në çdo katër vjet. Që të dalin në krye më të mirët. Jo ata që patëm. Ata i ndërruam, apo do t’i ndërrojmë. Secili i zgjedhur ka ciklin e tij. Por, i ëmbëlsuar nga privilegjet, nis e harron…dhjamon…rëndon…kërkon përsëri fron. Kemi të tillë me nga pesë-gjashtë të vjetra lëkurë. Njëra më e konsumuar se tjetra. Që qelben që tej erë. Me po aq flamurë partie. Si bajga dhie. Askush s’ka një kombëtar. Se ai valvitet vetëm lart. Krenar. N’ajri, gjithë freski. Gjithë pastërti. Mbanë vetëm erë Shqipërie. Erë lirie. Jo si i këtyre, me erë babëzie. Erë kakardhie. Me urinë partie. Thartire. Prapambetjeje. Izoluese. Erë të marri. Erë sundimtari. Ari. Pasurie. Lakmie. Babëzie. Por, çudi, duan ende lavdi! Ta presin me tam-tame. Ta duartrokasin. Me emër ta thërrasin. Ndërsa ai nxjerr dy bishta. Dy gishta.

I zgjaten hundë e veshë. Bëhen më popullorë brenda nesh. Pa ulen mes nesh. Lipset kundërgaz të kesh. Se era e së vjetrës e ka pllakosur të tërin. Mjerë kush nuk e nuhat atë aromë! Atë firomë! Atë kufomë! Do të ikin bashkë me të. Përgjithnjë. Do të harrohen e mbeten pas. Ndërsa të tjerët ecin. Bëjnë përpara. Garojnë e konkurojnë në gara. Në biznese e në ara. Me të vetmin flamur. Me atë të djersës. Të shpresës. Edhe në zgjedhje. Se kanë me se të kandidojnë. Të konkurojnë. Të sfidojnë dhe të fitojnë. E, pas fitores, pas të kuqeziut flamur të këndojnë. Të gëzojnë. Të marshojnë. Kurse ata, mbetur e ngecur në lëkurën e vjetër, qelbin vetëm erë. Para na rishfaqen donkishotët. Idiotët. Nisin avazin e vjetër,” na i vodhën votat!”. Jo, mor jo, ju janë thyer rrotat. Ndaj nuk ecni dot me të tjerët. Se ata janë ardhmëria. Janë freskia. Janë Shqipëria. Ajo që duam. Për atë që votuam. Lëkurëerësit nuk mund t’i arrijnë. Se nuk marrin ajër nga i kohës, oksigjen të pastër. Duke mbetur pas lëkurëve të vjetra përshtatesh me aromën e rëndë të tyre. Mjedisohesh. Mësohesh. Ndaj dilni sa nuk është vonë nga ajo lëkurë! O sot, o kurrë! Bashkohu me shkencën. Me diturinë. Me të aftin.

Me të diplomuarin. Me të edukuarin. Me shkëlqimin e trurit të tij. Me atë që komunikon me gjuhët e Botës. Me ata që, njërin sy e kanë tek ty, syrin tjetër tek e nesërmja. Që të vijë më e mirë. Si e gjithë Bota. Ndoshta, edhe më tej se ajo. Atëhere, mik e vëlla, zgjidh! Voto! Bishtënuesit dhe gishtrinjzgjatuesit do mbeten në lëkurën e tyre. Le të qelben erë atje. Brenda saj. Atje mbetshin! Punë e tyre. Ne, unë e ti, ata dhe ato, do të ecim para, se jemi më të mirët. Jemi e ardhmja. Midis nesh është edhe Nikolin Zharkalli. Ai thjesht e çiltërsisht hyri në zgjedhjet e 25 qershorit me një dëshirë, me një ëndërr. Në emër të genit të tij. Të pakicës minoritare të vllehëve.

Të atyre grave e burrave rritur mes punës e mbijetesës së kësaj pakice sa e lashtë, aq edhe e re këtu, në trojet tona, në shtetin tonë të përbashkët, por edhe në historinë tonë. Që nga lashtësia, siç vijnë heshtshëm vllehët, me cilësitë dhe tiparet e kristalta të tyre, torrën majë mushkave e kuajve, karvaneve dhe rrugëtimeve historinë e tyre ballkanike. Kombësinë e tyre. Lanë pas perlat e shkëlqimit kulturor dhe etno-kulturor. Lanë Voskopojën qytetare. Lanë Grabovën dhe Valamarën qiellore. Lanë trashëgiminë e pashoqe e vezulluese, që mahniti kohët e shekujt. Lanë udhët e tyre plot gjurmë maleve e pyjeve, që deri sot rrezëllitin nga shkëlqimi i traditës e kulturë pasurishumë. Ja, nga këto reflekse të agimta vllahe, si një ante i shekullit të njëzet e një, doli nga ëndrra dhe vitaliteti ynë, përfaqësuesi dhe vazhduesi më i ri i çështjes vllahe, Nikolin Zharkalli.

Ai hyri dhe iu bashkua garës zgjedhore parlamentare-shqiptare me një ideal. Me një kauz dhe platformë. Me atë të përfaqësimit të energjive më vitale dhe të plotrealizueshme të vllehëve të Shqipërisë, për trashëgiminë e tyre të derisotme, për gjuhën dhe përspektivat e tona të mëtejshme, në kuadër të zhvillimeve ballkanike, evropiano-rajonale e botërore. Në ketë sens dhe thelb prurësish, Nikolini, ka vizionin e plotë e të pjekur për ç’ka është arrirë, por, më e rëndësishme është, se ka ideprespektivën se, ku e si do të ecet më tej për to. Ai përfaqëson kështu mendimin më të kualifikuar të derisotshëm intelektual vlleh. Tani edhe njeherë ai do të rishfaqet para vllehëve të vendit tonë me këtë platformë, me këtë kauzë. Cilat do të jenë pritshmëritë zhvillimore, për të cilat ai do të jetë pjesë e tyre në pozicionin që është sot, si nëpunës i palodhur. Por, duke mos hequr dorë asnjëherë nga garimi parlamentar, si i ri që është. Kush ngulmon me punë e vizion, fiton. Kush lufton për kauzën e vërtetë, atë të përfaqësimit të tij, nesër triumfon. Dhe Nikolin Zharkalliu, do të fitojë! Se është e sotmja, e nesërmja dhe e ardhmja jonë. E vllehëve. Me të e, pas tij, jemi të gjithë!

 NË PABUKËS

 Përmeti, gjyshi i Gjergjit, ishte i rrallë si njeri. Punëtor i madh, i kudogjendur, ç’i shihte syri i bënte dora. Kur vinte tek i biri, mblidheshim të gjithë atje. Pa u ulur mire, ne e shihnim në sy, që të fillonte. Na tregonte përralla e bëma nga më të çuditshmet. Më e bukura ishte se, as lodhej e as përtonte. Si merrte frymë thelle, ia niste kalit revan, siç thoshte ai vet. Kurrë nuk e thoshte dy herë të njëjtën gjë. Se si i mbante në mendje, ashtu radhitur, ai e dinte. Këtë radhë, si na qerasi me nga një llokume me arra, filloi:

 - Keni dëgjuar për Pabukësin? Jo, se s’keni si ta keni dëgjuar! Është një fshat i vogël, diku, përmatanë Sinjës dhe Shpiragut.

- Po pse, o gjysh, i thonë Pabukës?, s’iu durua Gjergjit. Po duro, mor nipçe, se i vjen radha vetë muhabetit për të dalë atje. Mos më ndërprisni. Të gjitha do t’i shkoqisim. Ja kështu, si ai misri që po shkoq nëna jote në kanistër.

- Ky fshat, nuk ka më shumë se shtatë-tetë shtëpi, vazhdoi të tregonte gjyshi. Unë kam qenë disa herë atje, shkonim për të prerë drutë e dimrit. Shtëpitë, një këtu e tjetra atje tutje, ndërtuar prej guri dhe mbuluar me pllakëza guri, ata atje, u thonë rrasa. Jetojnë me bagëti, dele e dhi. Grurë e misër bëjnë fare pak, se nuk kanë toka. Ato, që kanë mundur të hapin, janë sipërfaqe të vogla, që më shumë ngjajnë si vadhe bagëtish  nëpër faqet e pyjeve, aq të vogla janë. Ngaqë s’e bënin dot bukën, fshatrat përreth i vunë nofkën Pabukës. Që s’kanë bukë, me një fjalë. Kështu e kishin zakon fshatarët e asaj zone, thumbonin njeri-tjetrin, apo u vinin nofka. Që atëherë, Bishtakut, kështu quhej më parë fshati, i mbeti Pabukës. Këtu, në Pabukës, jetonte nje familje, fis i largët, i atyre pak fshatarëve. I pari i kësaj familjeje, Liso Bishtaku, ishte pak më i kamur se të tjerët. Bagëti kishte dy-trefishin e tyre. Kishte dy pendë qe të mira. Njeri bujar dhe i gjendur me bashkëfshatarët e tij. I këshillonte. I mësonte. I ndihmonte. Edhe ata e nderonin. E respektonin. Por, aty, në Pabukës, jetonte edhe një far Tifi, pa gjendje e pa ekonomi. As shtëpi nuk kishte arritur të ndërtonte. Jetonte në një kasolle ndërtuar me shtylla, thurur me purteka shkoze. E kishin lyer jashtë e brenda me baltë. Ky Tifi, që thoni ju, kishte një tufë me fëmijë, katër djem e tri çupa. I kishte bërë në vit e në vit. Për këtë gjë e ndihmonin sa të mundnin. U vinte keq të gjithëve për fëmijët. Tifi i kishte të thara. As për gjë nuk ishte. Një herë, në fund të vjeshtës së dytë, bashkuan pendët, ata që kishin, për të mbjellë grurin, në ato pak toka. E kishin zakon e traditë në Pabukës që mbjelljet, apo shirjet, i bënin bashkë, për t’iu gjendur njeri-tjetrit dhe për të përfunduar në kohë punët, se zonë e ashpër e prishej moti, I linte pa gjë. Në fund i shkuan pendarët Tifit, për t’ia mbjellë të vetmen arë që kishte, Shkozoren, kështu quhej ara e tij me 2-3 dunymë tokë. Ky vuri duart në kokë dhe u tha:                                                                           

 - S’e kam farë, e hëngrëm, më mbetën fëmijët pa të. Pendarët shikuan njeri-tjetrin në sy! S’dinin ç’të bënin. Në atë kohë u dëgjua të flasë Liso Bishtaku:                             

 - Dërgoni tek unë, Kristaqin, me atë kalin aty, shpejtoni dhe sillni farën, se po na prishet moti. Sa folët ju, që s’ishit atje, foli edhe Tifi. Nejse, e solli Kristaqi farën e grurit. Pendarët, me thasët supeve, e shpërndanë farën. Ajo ishte bërë gati ditë më parë. Sapo nisën pendët të përzjenin farën me lesat e drunjta, ia nisi dëbora. Në Pabukës e uruara fillon herë dhe e fundit prej Pabukësit largohet. Nuk bën dot pendarët as nga dy vajtje-ardhje, kur dëbora ia nisi me të madhe. E lanë arën ashtu, pa mbuluar farën. Zbryen qetë, i vunë përpara dhe drejt e në shtëpi.   –  Po ara, që mbeti ashtu?!, s’m’u durua mua.
-  Duro!, çamarrok, ma kthehu gjysh Përmeti. Ashtu mbeti fara e grurit, pa u mbuluar me dhe, se e pllakosi dëbora. Të gjithëve u erdhi keq, por ç’të bënin, me motin s’bëhet shaka. Aq më shumë që i qëlloi Tifit. Si kaluan tre-katër muajët e dimrit, dëbora, aty nga fillimi i prillit, zu të shkrijë. Pas ndonjë jave arat e grurit dolën në shesh. Ç’të shihnin njerëzia! Ara e Tifit ishte më e jeshilta. Gruri i saj më i mbarë e më i shëndetshëm. Pa të ishit atje e ta shihnit, siç e pash unë, do mbeteshit pa mendë. Ara mbërtheu një grurë, që s’ishte parë kurrë në Pabukës. Dëbora e mban ngrohtë poshtë saj tokën. Ashtu mbajti edhe farën e grurit. Ndaj shpërtheu ai grurë ashtu. Kallinjte e mbushur rëndonin mbi njeri-tjetrin. Shihnin njerëzit e flisnin me vete, ”Po kjo punë kështu?!”. Kur po afrohej koha e korrjes, një zjarr i befasishëm i ra arës së Tifit. U sul fshati me kuçkë e me mackë, por, s’bënë dot asgjë. Sa shkuan atje vetëm hirin gjetën.

-  Gjysh-gjysh, u hodh gati duke qarë, motra e Gjergjit, Marina, pse nuk e shuan zjarrin? Sa gjynah! Gjyshi, si mori fryme thellë u tha:

-  E ku shuhet dot zjarri i korrikut. Por puna nuk qëndron këtu. Gjetiu-gjetiu fle lepuri. Ai, Liso Bishtaku, pagoi dy djem fshehurazi, dhe ia dogji me qëllim arën Tifit. Kur i vajtën, dy fshatarë, që e kuptuan rrëngën, Lisoja u tha:

- Tifi, dembel e dembel është, por kur të shihte se do merrte gjithë atë grurë, pa bërë punë fare, do mendonte se edhe pa punuar merret prodhim. Jo. Më mirë po ia jap unë atë grurë dhe ai, apo kushdo tjetër, të mos mendojë se prodhohet pa u punuar. Po nuk lëvize këmbë e duar, nuk ha dot lakror, thotë populli. Morët vesh, a jo?.Ta lëmë deri këtu këtë muhabet. Nesër merr qerren ti, Thoma, hajde tek unë, dhe ngarko aq grurë, sa do bënte ara e Tifit. Le të hanë bukën e perëndisë fëmijët e tij, por pa punuar, kurrë nuk prodhohet. Ta ngulitë mirë në kokë si Tifi, apo ndonjë tjetër krahëtharë.

-  E bukur, gjyshi i Gjergjit, i thashë unë.                                                               

 - Prandaj ua tregova, që ta shtini mirë e plot në kokë edhe ju, se pa punuar, asgjë nuk arrihet. Shkoni e luani tani!

Sondazh

Më shumë në këtë kategori: « Tre thasë me drogë në depo, arrestohet në flagrancë vlonjati (VIDEO)
»
Article Logic
Execution time: 0.023715972900391
array(1) { ["section"]=> string(116) "mesuesi-i-letersise-me-31-libra-ne-qarkullim-mihal-krimce-na-dhuron-buqeten-letrare-lekuret-e-vjetra-bien-ere-100369" }