E dashur A.,

Publikuar tek: aktualitet, më 16:35 31-01-2019 E dashur A., Ylli Demneri

YLLI DEMNERI

 

Ka çaste që, kur ngjarje nga koha e komunizmit vijnë e më qartësohen deri në detaje, më bëhet sikur kam jetuar dy jetë : njëra si, në një ëndërrr të keqe, tjetra, i dalë prej saj. Vetëm njohja me ty, si ujë i nëndheshëm, lidh këto dy jetë. Kurrë nuk të kam falenderuar për praninë tënde në ato vite, për bukurinë (trup e shpirt) që më fale. Sot, më shumë se e dashur, ti je për mua gjuhë, shtëpi, atdhe. Je ajo lidhje e fortë që më mban në këmbë. E heshtur, e thellë. 
Këto po mendoja këto ditë para se të nisem për pushime në Shqipëri. Sepse është e pamundur që ti të mos më vish në mendje sa herë që kthehem atje. Përveç të afërmeve të mi, çdo më shtynte tjetër të kthehesha ? E them me dhimbje : çdo vit e më shumë ndiehem i huaj në vendin tim. Nuk e kisha menduar kurrë, madje do të isha revoltuar nëse dikush do të më thoshte një gjë të tillë para disa vitesh, por, dëshirat e mia nuk kanë asnjë forcë përballë realitetit. Ç’ka ndodhur vallë me mua ? Apo, më shkurt : ç’ka ndodhur?

Me kokën e mbështetur në pëllëmbë, hedh vështrimin përtej dritares së vagonit duke pritur nisjen e trenit. Vështroj bullonat, rrotat e hekurta, tabelat e shkruara në gjuhë të huaj, njerëzit të ulur në trenin përballë, fare pranë (që niset në drejtimin tjetër), dhe papritur zbuloj që këto pamje më janë bërë të afërta ; ai peisazh që në fillim më dukej i huaj, sa edhe drurët më ngjanin si prej kauçuku. Dhe qielli kishte një tjetër ndriçim. Ndiheshe pa jetë, si në mes të një kartoline. Shpesh humbisje rrugën. Të bëhej se në çdo qoshe ishte e njëjta kafene, të njëjtat dyqane, e njëjta kishë, të njëjtat ndërtesa, të njëjtët zezakë që pastrojnë vitrinat, të njëjtët arabë që shtrojnë rrugët, të njëjtat gra me flokë të verdha në dyqanet e modës, të njëjtat lulishte, i njejti stacion metroje.

Rrënjët. Këto qëndronin në ajër duke mbajtur ende disa copëza nga dheu i shkulur.

Por tani, edhe në mes të natës po të zgjuan, e di se nga do të shkosh. Po të zgjuan… Sepse, natën, kur i je falur plotësisht gjumit, “trena” të tjerë shkojnë e vijnë. Trena që humbasin nëpër natë dhe që kërkojnë të ndalojnë ATJE. Përherë i njëjti makth, të njëjtët persona, i njëjti dekor. Të njohur që të flasin në gjuhën tënde. Disa prej tyre janë larguar përgjithmonë nga kjo botë. (Të kanë lajmëruar në telefon për vdekjen e tyre.) E pabesueshme ! Ata ishin atje kur ti u largove për herë të fundit. Folët e qeshët. U përqafuat para nisjes. Por në botën e errët të natës, në botën pa kufij që drejtohet nga të tjera ligje, ti qan e qesh me ata, madje ti thërret : “Përse më thatë që kanë vdekur ?! Nuk e shikoni ? Unë po flas me ata !” Imazhet ngadalsohen. Filmi këputet…

Zgjohesh.

Cilës duhet t’i besosh ? Ëndrrës apo zgjëndrrës ? Përse kjo pyetje e mallkuar që të zgjon duke të lënë një shije të hidhur ? Ishte shumë bukur. Ti ishe ATJE me njerzit e tu dhe askush s’kishte vdekur. Të mbulojnë djersët. Ngrihesh nga shtrati e pi një cigare, ndërsa të tjerët flejnë. Askujt nuk mund t’i tregosh për atë që të ndodhi, sepse askush nuk mund t’a kuptojë. Është gati e pamundur që të përshkruash ato imazhe që dridhen, zbehen, treten, mes ëndrrës dhe realitetit. Këtë e ke kuptuar tashmë, prandaj vetëm, krejt i vetëm, përpiqesh që të qetësohesh duke u munduar të harrosh atë që sapo përjetove.

Dita ka zbardhur.

Shumica e emigrantëve vijnë me shpresën se një ditë do të kthehen në dheun e tyre. Madje shumë shpejt. Ky mendim i fshehur në fshehtësi u jep kurajo. Ndryshe nuk do të niseshin. Ja, sa të mbledhin disa para që janë hedhur në rrugë.
Emigranti ka dëgjuar gjithashtu se atje është e vështirë, por këtë nuk e beson. Ose më saktë, nuk do që ta besojë. Sidoqoftë, nuk mund të krahasohet me atë që jetonte në vendin e tij, ku ka njohur ditë më të vështira. Me kohë çdo gjë do të rregullohet. Se edhe luftrat e kanë një fund ! Me paratë e fituara do të kthehet në vendlindje e do të ndërtojë një shtëpi. Fëmijët do të rriten, do të martohen, e do te bëjnë fëmijë… të gjithë do të jetojnë së bashku në atë shtëpinë e madhe me shumë dhoma. Gjyshi do të punojë kopshtin dhe nipat e mbesat do t’i vijnë rrotull duke e mbushur shtëpinë me hare. Ah, më në fund do të shpërblehen të gjitha këto sakrifica !
“Sakrificë”- kjo është fjala më e shenjtë e emigrantit. Kjo fjalë pushton gjithë qënien e tij. Ajo lexohet në sy edhe kur qesh edhe kur i ndodh që punët t’i shkojnë mirë. Por s’ka gjë, dita e kthimit do të afrohet.

Dita e kthimit…

Vërtet, e pa që paratë nuk ishin të hedhura në rrugë. Duhet gjetur punë. Për të gjetur punë duhen dokumentat. Për të patur dokumentat duhet një strehë. Për të gjetur një strehë duhen para. Për të patur para duhet një punë. I gjendur në këtë rreth vicioz, ai mallkon qiell e tokë. Mallkon këtë vend të huaj që i kthehet në ferr, mallkon këta njerëz indiferentë që i flasin në një gjuhë që nuk e kupton. Mallkon vendin e tij. Po kujt t’i qahet ? Askush nuk e kupton gjuhën e tij, as ai që po fshin rrugën e që duket që larg që është i huaj. Askush. Buzëqesh. Mundohet të tregohet i ëmbël për t’i hyrë në zemër njerëzve. Ka shumë gjëra për të thënë, por… rrënjët me kohë kanë filluar të thahen. Tani ai mund t’i vadisë ato vetëm me lotët e tij.

Vitet kalojnë. E pa Zoti, dhe shumë gjëra u rregulluan. Tani ai banon në një ndërtesë në periferi të qytetit. Fëmijët janë rritur. Ata i përgjigjen në gjuhë të huaj. Pas kaq vitesh, ai mund të shkojë me pushime në dheun e tij. Ah, sa e ka pritur këtë ditë ! Por ato imazhe që shikonte në ëndërr nuk ekzistojnë më. Një pjesë e të njohurve kanë vdekur, me të tjerët e ka të vështirë të komunikojë. Largimi i gjatë ka bërë të veten. Fëmijët e tij të lindur në dhé të huaj ndihen thjeshtë turistë. Ai fillon të ndihet i huaj në vendin e tij, në vatrën e tij, dhe përjetësisht i huaj në atë vend të huaj. Deri në fund, kur vdekja t’ia mbylli sytë duke i fshirë përgjithmonë dhe ëndrrën e tij : atë shtëpinë e madhe ATJE, ku do të punonte kopshtin dhe nipat e mbesat do t’i vinin rrotull…

Një ëndërr !

Fëmijët që lindën në tokë të huaj nuk do të vuajnë nga këto ankthe. Ata do të kenë të tjera shqetësime. Rreth një tavoline me miqtë do të thonë se prindërit e tyre kanë qenë me origjinë të huaj (“Ah, vërtet ?! Nga ç’vend ?…”).

E dashur A., 
ndoshta në këto çaste je duke u marrë me diçka që nuk ka të bëjë me këtë që të shkrova. Për fat, ti nuk i ke njohur këto përvoja, me anët e tyre pozitive e negative, por që në fund të fundit bëhet fjalë për një humbje e cila duhet qarë për t’u çliruar njëherë e mirë. Por si mund të qajmë diçka që vdes po atë ditë që vdes edhe ti ?

Të përqafoj.

(Marrë nga libri « E dashur A. » Letra 9)

Sondazh

Article Logic
Execution time: 0.022273778915405
array(1) { ["section"]=> string(17) "e-dashur-a-151057" }