Goditje e fortë për Donald Trump nga Gjykata Supreme e Shteteve të Bashkuara. Me një vendim që pritet të shënojë presidencën e tij të dytë, gjyqtarët rrëzuan përpjekjen për të shfuqizuar të drejtën e fitimit të shtetësisë nga vendi i lindjes (ius soli) për fëmijët e emigrantëve pa dokumente ose me vizë të përkohshme, duke e shpallur antikushtetues dekretin ekzekutiv të nënshkruar nga presidenti në ditën e parë të rikthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë.
Trump reagoi duke rihapur betejën dhe duke i bërë thirrje Kongresit të ndërhyjë me një ligj: “Gjykata Supreme e ka konfirmuar ius soli. Është një gjë e keqe për vendin tonë, por mund ta korrigjojmë lehtësisht me një ligj të miratuar nga Kongresi”, shkroi ai në Truth Social.
Në të njëjtën ditë, Gjykata, me shumicë konservatore, dha dritën jeshile për ndalimin e sportistëve transgjinorë në sportet femërore dhe hoqi një kufizim historik për financimet e koordinuara mes partive dhe kandidatëve, duke hapur rrugën për një liri më të madhe të shpenzimeve elektorale, veçanërisht në favor të republikanëve në prag të zgjedhjeve të mesmandatit.
Humbja për ius soli
Vendimi për ius soli përfaqëson një nga goditjet më të rënda që Gjykata Supreme i ka dhënë Trump-it, pas asaj të muajit shkurt mbi tarifat globale. Me gjashtë vota kundër tre, gjyqtarët konfirmuan bllokimin e urdhrit ekzekutiv që mohonte shtetësinë automatike për fëmijët e lindur në Shtetet e Bashkuara kur asnjëri prej prindërve nuk ishte shtetas amerikan ose rezident i përhershëm.
Vendimi u firmos nga kryetari i Gjykatës, John Roberts, i cili e cilësoi të pabazë interpretimin e Amendamentit të 14-të të propozuar nga administrata Trump. “Shtetësia ishte, atëherë si edhe sot, e drejta për të pasur të drejta”, shkruan Roberts. “Sot ne e mbajmë atë premtim”.
Kryetari i Gjykatës i referohet gjithashtu precedentit të vitit 1898 (United States v. Ëong Kim Ark), duke kujtuar se prej më shumë se një shekulli Kushtetuta garanton shtetësinë për këdo që lind në territorin amerikan, me përjashtime shumë të kufizuara, si fëmijët e diplomatëve të huaj.
Gjyqtari konservator Brett Kavanaugh e mbështeti vendimin, por me një arsyetim tjetër, duke argumentuar se dekreti shkelte para së gjithash ligjin federal për shtetësinë, pa e konsideruar të nevojshme ta bazonte vendimin te Amendamenti i 14-të.
Vendimi godet një nga simbolet e fushatës elektorale të Trump-it. Presidenti pretendonte se ius soli nxiste të ashtuquajturin “turizëm lindjeje” dhe u lejonte fëmijëve të emigrantëve të paligjshëm të merrnin automatikisht shtetësinë amerikane. Shtëpia e Bardhë kishte argumentuar se Amendamenti i 14-të ishte konceptuar ekskluzivisht për t'u garantuar shtetësinë ish-skllavëve pas Luftës Civile dhe jo fëmijëve të emigrantëve. Gjykata e hodhi poshtë këtë interpretim, duke ritheksuar se më shumë se një shekull jurisprudencë kushtetuese shkon në drejtimin e kundërt.
Vendimi u mirëprit nga prokurorët e përgjithshëm demokratë që kishin paraqitur padinë. Prokurori i Kalifornisë, Rob Bonta, foli për konfirmimin e “një parimi themelor të demokracisë amerikane”, ndërsa prokurorja e përgjithshme e Nju Jorkut, Letitia James, e përkufizoi ius soli si “një garanci kushtetuese që i ka përcaktuar Shtetet e Bashkuara prej brezash”.
Sporti femëror
Në të njëjtën ditë, Gjykata Supreme u dha të drejtë shteteve që ndalojnë sportistët transgjinorë të marrin pjesë në garat femërore. Me një votim unanim për çështjen që lidhet me Titullin IX dhe me një shumicë 6 me 3 për aspektin kushtetues, gjyqtarët vendosën se Idaho, Virxhinia Perëndimore dhe njëzet e pesë shtetet e tjera që kanë miratuar norma të ngjashme mund t'i rezervojnë sportet femërore vetëm për personat e seksit biologjik femër.
Për shumicën, të udhëhequr nga gjyqtari Brett Kavanaugh, mbrojtja e korrektësisë së garës dhe e sigurisë së sportisteve e justifikon këtë dallim. Trump, në rrjetet sociale, e quajti vendimin “një fitore të madhe”, duke pretenduar se Gjykata ka përcaktuar përfundimisht se “burrat nuk mund të garojnë në sportet e grave”.
Më shumë para për politikën
Vendimi i fundit lidhet me financimin e fushatave elektorale. Me një tjetër shumicë 6 me 3, Gjykata hoqi kufizimet federale mbi shpenzimet e koordinuara mes partive dhe kandidatëve, duke i konsideruar ato në kundërshtim me lirinë e shprehjes të garantuar nga Amendamenti i Parë.
Padia ishte ngritur, ndër të tjerë, nga zëvendëspresidenti aktual JD Vance, kur ishte kandidat për Senat. Vendimi mund të rrisë edhe më tej peshën ekonomike të partive të mëdha në fushatat elektorale. Ai vjen gjithashtu në një kohë kur komitetet republikane disponojnë tashmë burime financiare dukshëm më të mëdha se demokratët.
Vendimi përmbys edhe një precedent të vetë Gjykatës të vitit 2001, duke vazhduar lehtësimin e rregullave mbi financimin e politikës të nisur nga jurisprudenca konservatore në vitet e fundit.
Në Truth Social, Trump e quajti këtë vendim “një fitore të madhe për republikanët dhe, mbi të gjitha, për Amendamentin e Parë”.
Me vendimet e së martës mbyllet një vit gjyqësor gjatë të cilit Gjykata, e mbështetur në shumicën konservatore prej gjashtë gjyqtarësh kundër tre, ka forcuar në shumë raste pozicionet e së djathtës amerikane: nga emigracioni te kompetencat presidenciale, deri te rregullat mbi të drejtën e votës dhe të drejtat për armë. Por rrëzimi i dekretit mbi ius soli tregon gjithashtu se shumica konservatore nuk është e gatshme të rishkruajë parime kushtetuese të konsoliduara, edhe kur këtë e kërkon Donald Trump.
Armët
Gjykata Supreme vendosi gjithashtu të shqyrtojë në mandatin e ardhshëm kushtetutshmërinë e ndalimeve shtetërore për pushkët e sulmit, duke hapur rrugën për një zgjerim të ri të mundshëm të së drejtës për të mbajtur armë. Gjyqtarët do të shqyrtojnë ligjet e Illinois-it dhe Connecticut-it që ndalojnë shitjen e pushkëve gjysmëautomatike si AR-15 dhe AK-47, të miratuara pas disa prej masakrave më të rënda në masë të viteve të fundit.
Në të njëjtën ditë, Gjykata hodhi poshtë ankimet kundër ligjeve që ndalojnë të rinjtë nga 18 deri në 20 vjeç të blejnë armë zjarri, duke lënë në fuqi kufizimet.
E drejta e autorit dhe inteligjenca artificiale
Gjyqtarët hodhën poshtë gjithashtu, të paktën për momentin, përpjekjen e Trump-it për të shkarkuar Shira Perlmutter, drejtuesen e Zyrës së të Drejtës së Autorit të Shteteve të Bashkuara.
Zyrtarja pretendon se është pushuar nga detyra pas publikimit të një raporti, sipas të cilit disa përdorime të veprave të mbrojtura nga e drejta e autorit për trajnimin e sistemeve të inteligjencës artificiale mund të shkelin ligjin.
Gjykata nuk hyri në shqyrtimin e thelbit të mosmarrëveshjes, por vendosi ta mbajë atë në detyrë deri në përfundimin e procedurës./Corriere della Sera
Sondazh
Lexo gjithashtu
